พระนางพญา   จัดเป็นพระเบญจภาคี อันประกอบด้วย  พระสมเด็จ  พระรอด  พระผงสุพรรณ  พระซุ้มกอ  และพระนางพญา มีลักษณะเป็นพระดินเผาที่มีเนื้อหยาบที่สุดในบรรดาพระเนื้อดินชุดเบญจภาคี   อีกทั้งยังฝังจมดิน ซึ่งเป็นดินเหนียวริมน้ำเป็นเวลานานนับร้อยปี   เนื้อพระจึงรักษาสภาพความแกร่งไว้ได้เป็นอย่างดี   จุดเด่นของเนื้อพระนางพญา คือ มวลดินประเภทเม็ดทรายที่แทรกปนอยู่ในเนื้อเป็นจำนวนมากเรียกกันว่า เม็ดแร่   ขนาดสัณฐานของเม็ดทรายจะต้องใกล้เคียงกันทั่วองค์พระ  เพราะเป็นเนื้อที่ผ่านการกรองมาแล้ว

พระนางพญา จะ มี  2  ขนาด พระนางพญา พิมพ์ใหญ่   เป็นพิมพ์ที่นิยมกันมาก มี  3  แบบด้วยกัน คือ  "เข่าโค้ง"   "เข่าตรง"  และ  "อกนูน"

พระนางพญา พิมพ์เล็ก   มี  3  แบบเช่นกัน คือ  "สังฆาฏิ"   "ทรงเทวดา"  และ  "อกนูนเล็ก" เป็นพระเครื่อง เนื้อดินเผาผสมด้วยผงเกสร และ แร่ กรวด ทราย (คล้ายกับเนื้อพระขุนแผน วัดบ้านกร่าง)  มี  4  สี   คือ เหลือง ,  แดง ,  เขียว  และ  ดำ   มีทั้งเนื้อค่อนข้างหยาบ และเนื้อละเอียด  นุ่ม (กรวดทรายน้อย)

ครับผม วันนี้นำท่านเข้าสู่โลกของพระเบญจภาคีอีกครั้ง ด้วยพระนางพญา ซึ่งเป็นพิมพ์ที่เราเรียกกันว่า พิมพ์เข่าตรง แต่เป็นพิมพ์ที่พระกรด้านซ้ายยาวลงมาถึงฐานด้านล่าง จึงเรียกกันว่า พิมพ์มือตกเข่า นางพญาพิมพ์มือตกเข่ามีข้อแตกต่างจากพิมพ์เข่าตรงปกติ ที่สำคัญจุดหนึ่ง คือ เส้นพระอังสะจะลากตรงลงเข้าสู่ซอกพระกัจฉะในลักษณะตรงทื่อ แทนที่จะที่มีลีลาอ่อนโค้งดังเช่นพิมพ์เข่าตรงปกติ
เดิมนั้นพิมพ์นี้จัดเป็นพิมพ์พิเศษ หรือ พูดกันง่ายๆว่านอกพิมพ์นิยม นั่นเอง สาเหตุเนื่องจากผิดแผกแตกต่างไปจากพิมพ์เข่าตรงแบบปกติดังที่ผมเล่าไปแล้ว ดังนั้นครั้งหนึ่งค่านิยมเป็นรองพิมพ์สังฆาฏิซึ่งเป็นพระนางพญาประเภทพิมพ์เล็ก อันนิยมมาแต่เดิม แต่บัดนี้ พระพิมพ์เข่าตรงมือตกเข่าเป็นที่ยอมรับกันทั่วไปแล้วว่า เป็นอีกแม่พิมพ์หนึ่งของพระนางพญาอันโด่งดัง และค่านิยมสูงแวงหน้าพิมพ์สังฆาฏินานแล้ว
พระองค์นี้ยังปรากฏรายละเอียดทางพิมพ์ทรงชัดเจน เนื้อน้ำตาลแดงด้านหลังบริเวณยอดบน กระเทาะบิ่น เพราะการแกะออกจากกรอบเดิมที่เลี่ยมจับขอบแบบเก่าด้วยความสะเพร่าและขาดการระมัดระวังของผมเอง ทำให้พระองค์นี้มีตำหนิและหย่อนงามไป เมื่อพิจารณาครั้งไรก็รู้สึกเสียดาย เป็นอุทธาหรณ์ให้แก่ตัวเองและอยากแนะนำเพื่อนสมาชิกว่า การแกะกรอบพระ การนำออกจากตลับ หรือการนำพระเข้าตลับ พึงกระทำด้วยความระมัดระวังอย่างสูง
พระบางองค์ที่มีสัณฐานบาง การใส่ตลับต้องระวังมากๆ อย่ากด การใส่โฟมรองหนาจนเกินไปและพยายามกดพระเข้าตลับจะทำให้พระหักได้ หากจะแกะออกจากกรอบเก่าต้องใจเย็น และใช้เครื่องมือที่ถูกต้อง กระทำด้วยความระมัดรัง ทางที่ดีขอให้ผู้ชำนาญการเขาเอาออกให้จะเป็นการดีที่สุด